ปราสาทหินเมืองต่ำ
ปราสาทหินเมืองต่ำ ปราสาทเมืองต่ำเป็นโบราณสถานที่สร้างขึ้นเนื่องในศาสนาพราหมณ์ ตั้งอยู่ที่บ้านโคกเมือง ตำบลจระเข้มาก อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์ อยู่ห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศใต้เป็นระยะทางประมาณ 64 กิโลเมตร กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 52 ตอนที่ 75 ลงวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2478 และได้เข้ามาทำการบูรณะเมื่อ พ.ศ. 2531 แล้วเสร็จใน พ.ศ. 2539 ได้ทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2540 โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จมาทรงเป็นประธานในพิธีเปิด
ปราสาทเมืองต่ำเป็นกลุ่มปราสาทอิฐ ๕ องค์ ตั้งอยู่บนฐานศิลาแลงอันเดียวกัน การวางผังปราสาทเมืองต่ำค่อนข้างแตกต่างจากปราสาทแห่งอื่นๆ ที่มีจำนวนองปรางค์เท่ากันซึ่งนิยมสร้างองค์ปรางค์ประธานไว้ตรงกลาง ส่วนองค์ปรางค์บริวารที่เหลืออีก 4 องค์นั้นจะสร้างไว้ที่มุมของทั้งสี่ เช่น ปราสาทศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ เป็นต้น แต่ที่ปราสาทเมืองต่ำจะวางตำแหน่งของปรางค์อิฐทั้ง 5 องค์ เป็น 2 แถว ตามแนวทิศเหนือใต้ แถวแรกจะมีปรางค์จำนวน 3 องค์ ปรางค์องค์กลางมีขนาดใหญ่กว่าปรางค์องค์อื่นๆ สันนิษฐานว่าปรางค์องค์นี้ คือปรางค์องค์ประธานของปราสาทเมืองต่ำ ส่วนแถวหลังมีปรางค์อิฐจำนวน 2 องค์ วางตำแหน่งให้อยู่ระหว่างช่องของปรางค์ 3 องค์ในแถวแรก ทำให้สามารถมองเห็นปรางค์ทั้ง 5 องค์ พร้อมกันโดยไม่มีปรางค์องค์หนึ่งมาบดบัง จากแผนผังของปราสาทดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความชาญฉลาดของสถาปนิกสมัยนั้นได้เป็นอย่างดี
ที่มา : หนังสือวัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดบุรีรัมย์