กุย (ข่า หรือละว้า)

          กุย (ข่า หรือละว้า) ชนพื้นเมืองของหัวเมืองเขมรป่าดงและเมืองนครราชสีมาเป็นกลุ่มที่พูดภาษาตระกูลมอญ - เขมร
          พงศาวดารไทยเรียกหัวเมืองอีสานตอนล่างว่า หัวเมืองเขมรป่าดง แสดงให้เห็นว่าเขมรป่าดงนี้น่าจะหมายถึง กุย หรือคนไทยเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ส่วย ก่อนที่คนไทยจะมีอิทธิพลครอบครองดินแดนบริเวณลุ่มแม่น้ำมูลตอนบน
          เจ้าเมืองนครราชสีมา (ทองอินท์) ตีข่าได้ พ.ศ. 2362 นำมายังเมืองนครราชสีมาดังปรากฏเรื่องของพวกข่ากับการปั้นเครื่องปั้นดินเผาที่บ้านด่านเกวียนดังที่ วิโรฒ ศรีสุโร ได้กล่าวถึงพวกข่าว่า ส่วนเรื่องเครื่องปั้นดินเผาตามประวัติศาสตร์เล่าต่อกันมาว่า เดิมทีชนพวกข่าโบราณได้ใช้ดินบริเวณมูลมาปั้นโอ่ง ไห ภาชนะเครื่องใช้จนสืบทอดต่อ ๆ กันมา

ที่มา : หนังสือวัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดนครราชสีมา